Verslag van de vergadering van 9 juni 2026 (2025/2026 nr. 32)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 15.25 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Dessing i (FVD):
Voorzitter, dank u wel. Dank aan de minister voor zijn aanwezigheid. We hadden het beste pensioenstelsel van de wereld. Het werd met afgunst bekeken door landen om ons heen, maar is nu verworden tot onderdeel van een financieel onzekere oudedagsvoorziening. Wat namelijk op het eerste gezicht losse dossiers leken — ik heb het over het pensioenakkoord, de Wet toekomst pensioenen, het bedrag ineens, het invaren en de herziening van box 3 — vormen in werkelijkheid één samenhangend verhaal over beloftes die steeds verder uit beeld raken en over een pensioen dat vakkundig steeds verder wordt uitgekleed.
Voorzitter. Weer behandelen we in deze Kamer een dossier dat door een stapeling van slechte maatregelen dit keer slecht uitpakt voor de koopkracht van de aanstaande pensionado. Hoe heeft het zover kunnen komen? In 2019 werd het pensioenakkoord gesloten. Dat was een omvangrijke hervorming, met de afschaffing van de doorsneesystematiek, de overgang naar een risicodragend stelsel en het complexe proces van invaren. Voor veel partijen, ook in deze Kamer, was dat een bittere pil. Wat maakte het akkoord toch aanvaardbaar? Dat was het zoethoudertje van meer keuzevrijheid. Mensen zouden eindelijk maximaal 10% van hun opgebouwde pensioen als bedrag ineens kunnen opnemen. Dat zou een bescheiden erkenning zijn voor het feit dat dit na 40 of 50 jaar premie betalen toch vooral hun geld is. In 2021 werd dat principe wet. In 2022 volgde dit herzieningsvoorstel, om de regeling beter uitvoerbaar te maken. De Tweede Kamer stemde er in oktober 2024 mee in, met steun van Forum voor Democratie. De beoogde invoering was toen 1 juli 2026. Nu, in juni 2026, ligt hier het bericht dat de invoering weer wordt opgeschoven, nu naar 1 januari 2029. Dat is acht jaar na het akkoord en tien jaar na de oorspronkelijke belofte. Dat is geen zorgvuldige invoering meer, maar structureel uitstel.
Voorzitter. De Wet toekomst pensioenen blijkt in de praktijk een enorme administratieve operatie. Fondsen moeten miljarden overhevelen, systemen aanpassen en deelnemers informeren over onzekere rendementen. De capaciteit blijft beperkt. Wat gebeurt er dan? Juist de uitvoering van het eerder toegezegde bedrag ineens wordt gebruikt als reden om alles nog verder uit te stellen. Terwijl dezelfde fondsen onder druk staan door invaren, moeten gepensioneerden en bijna-gepensioneerden wachten op een recht dat hun al jaren is beloofd.
Intussen zien we bij box 3 hetzelfde patroon: jaren van onzekerheid, te hoge belasting op niet-gerealiseerde rendementen en herzieningen die maar niet tot rust komen. Mensen die hun hele werkende leven hebben bijgedragen, zien hun pensioen behandeld worden als collectief bezit in plaats van als eigen vermogen. Ze hebben inflatie jarenlang voor lief genomen, langer doorgewerkt door de stijgende AOW-leeftijd en premie betaald in de verwachting dat zij op enig moment ook iets zouden terugzien. In plaats daarvan krijgen ze een ondoorzichtig stelsel, waarin de oude zekerheid is verdwenen en de nieuwe keuzevrijheid steeds verder wordt opgeschoven.
Dat betekent concreet voor veel mensen geen mogelijkheid om de hypotheek versneld af te lossen, geen ruimte voor een noodzakelijke verbouwing, geen schenking aan kinderen of kleinkinderen op het moment dat het echt nodig is, bijvoorbeeld om ze financieel te helpen met het kopen van een bijna onbetaalbare woning om een gezin te kunnen stichten, en geen buffer tegen onverwachte uitgaven in de eerste pensioenjaren. Zij worden in ieder geval van perspectief beroofd, maar ook van het gevoel dat hun leven lang werken ergens toe heeft geleid. Het pensioen dat zij dachten te hebben opgebouwd, verdwijnt in een mist van transitie, capaciteitsproblemen en prioriteiten die elders liggen. En daar kwam vorig jaar ook nog de Wet betaalbare huur overheen, die het in de praktijk onmogelijk maakt voor de kleine spaarder om een oudedagsvoorziening op te bouwen, omdat het verhuren van een gekocht huis als investering voor later door deze wet verliesgevend werd, waardoor deze huurwoningen massaal werden en nu nog steeds worden verkocht.
Nergens is je vermogen veilig: niet in box 3, die wij in dit huis nog moeten behandelen, maar die ook rampzalig zal uitpakken voor je vermogen voor later, niet in een verhuurd huis en ook niet in je pensioen, omdat de dekkingsgraden de afgelopen jaren door slecht beleid van de beheerders van pensioenen de inflatie door hetzelfde slechte beleid niet bij konden houden. Het gevolg: een devaluatie van je pensioen, het dubbel belasten van je vermogen en het onrendabel maken van je investeringen voor later. Kortom, de spaarder is de dupe en kan nergens naartoe. Het bedrag ineens was nog een van de weinige beloftes die keuzevrijheid zouden geven aan gepensioneerden, maar die hoop vervliegt nu ook voor de komende jaren.
Voorzitter. Forum voor Democratie heeft een duidelijke visie op pensioenen: pensioenen moeten weer van de mensen zelf zijn in plaats van van de fondsen en van de politiek. Eigendom, keuzevrijheid en reële zekerheid horen de kern te vormen. Geen gedwongen risicodeling met onzekere uitkomsten. Geen eindeloze transitietrajecten die vooral leiden tot extra bureaucratie en advieskosten. Wij steunden destijds het bedrag ineens, omdat het een, weliswaar bescheiden, stap was in de richting van meer eigenaarschap. Mensen moeten zelf kunnen bepalen wat ze met een deel van hun opgebouwde pensioen doen. Een voortvarende en snelle invoering van het bedrag ineens moet prioriteit krijgen. Geen nieuwe excuses meer over technische complexiteit of wachten tot na de transitie. Wij roepen de minister dan ook op om hier en nu heldere opheldering te geven. Hoe kan het zijn dat een expliciete belofte uit 2019 telkens weer wordt gebruikt als onderpand voor de uitvoeringsproblemen van de Wet toekomst pensioenen? Wanneer gaat dit kabinet of het volgende eindelijk prioriteit geven aan de belangen van de gepensioneerden en bijna-gepensioneerden in plaats van alleen aan het stelsel zelf? Graag een concreet en duidelijk antwoord van de minister.
Voorzitter, ik rond af. Dit wetsvoorstel beloofde keuzevrijheid, verwerd tot keuzebegeleiding en leidt nu tot uitstel. Forum voor Democratie wil geen verdere vertraging. Wij willen meer vertrouwen teruggeven aan de burger. Wij verwachten dat de wet zo spoedig mogelijk en in ieder geval per de eerst haalbare realistische datum wordt ingevoerd. De hardwerkende Nederlander heeft recht op zijn eigen pensioen, niet over acht jaar, maar nu.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Wenst een van de leden in de eerste termijn nog het woord? Dat is niet het geval. Dan schors ik de vergadering tot 16.00 uur, waarna we doorgaan met de beantwoording van de minister.