Op zondag 7 juni vond in Armenië de verkiezing van het nationale parlement plaats. Minimaal 101 leden van het Armeense parlement konden worden gekozen in Yerevan en de tien provincies. Ongeveer 2,5 miljoen registreerde stemmers op een bevolking van 3 miljoen konden naar de stembus gaan. Vierhonderd waarnemers, van wie meer dan honderd parlementariërs namens de OVSE PA, 27 namens PACE en 12 namens het Europees Parlement, namen op de verkiezingsdag deel aan de internationale Verkiezingswaarnemingsmissie (iEOM). Onder hen vier Eerste Kamerleden.
De parlementsverkiezingen vonden plaats in een zeer intense en beladen context, gevoed door politieke polarisatie, de ontwikkelingen in de relatie met buurland Azerbeidzjan en de keuze voor meer oriëntatie naar het Westen of naar Rusland. Openlijke steun van politieke leiders - zowel uit de VS en de EU, als uit Rusland voor de regeringspartij of voor oppositiepartijen - aangevuld met economische druk en bedreigingen vanuit Rusland, toonden het geopolitiek belang van de verkiezingen.
Er kon worden gestemd op 16 politieke partijen en 2 allianties. De keuze was echter met name toegespitst op een herverkiezing van de huidige regeringspartij of een keuze voor een van de oppositiepartijen. In de politieke campagnes was de retoriek van beide kanten vooral gericht op het in diskrediet brengen van de andere partijen en van activisten.
Tijdens de verkiezingscampagne zou ook sprake geweest zijn van corruptie en meerdere politiek gemotiveerde incidenten en arrestaties. Politieke programma's met socio-economisch beleid waren niet of slecht openbaar te vinden. Ook het medialandschap is grotendeels gepolitiseerd. Informatie en nieuws wordt bovendien vooral via sociale media opgehaald, dat slecht gereguleerd is.
'Er kon weliswaar een keuze worden gemaakt tussen verschillende partijen, de vraag was echter of de kiezer in dit gepolariseerde klimaat gevoed met misleidende informatie een voldoende geïnformeerde keuze kon maken,' aldus Eerste Kamerlid Farah Karimi.
Senator Karimi (GroenLinks-PvdA) was door de voorzitter van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) benoemd tot speciaal coördinator en leider van de korte termijn-waarnemingsmissie. Karimi: 'Als speciaal coördinator zie ik erop toe dat een objectieve weergave wordt gegeven van de waarnemingen voor en tijdens de verkiezingen. Het is uiteindelijk aan de bevolking om te oordelen hoe de verkiezingen zijn verlopen.'
Karimi nam samen met senatoren Mary Fiers (GroenLinks-PvdA) en Boris Dittrich (D66) deel als lid van de OVSE Parlementaire Assemblee (OVSE PA). Senator Tekke Panman (BBB) was waarnemer vanuit de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa (PACE). Regionale en geopolitieke ontwikkelingen zorgden ervoor dat de verkiezingen op grote belangstelling kon rekenen.
De delegatieleden bezochten op zondag 7 juni stembureaus om het proces te observeren. Dat deden zij met name in en rond de hoofdstad Yerevan, waar de meeste bureaus waren gevestigd, en enkele provincies daarbuiten. Ter plaatse controleerden zij de opening, de te volgen procedures en het tellen van de stemmen.
Dittrich: 'In de stemlokalen ging het er goed georganiseerd en eerlijk aan toe. Voor de oudere kiezers was het systeem, waarbij gebruik wordt gemaakt van aparte stembiljetten per partij, nogal ingewikkeld en ontstonden er lange rijen. Maar over het algemeen verliep het vlot.'
Fiers beaamde de strakke organisatie van het stemproces op zondag, ook in de kleinere bureaus buiten Jerevan. 'Naast de internationale waarnemers, zag ik in alle stembureaus ook opvallend veel waarnemers van verschillende politieke partijen die namens hun partijen toezagen op het verloop van de verkiezingen in het stembureau. Mogelijk is dit een uiting van (nog) onvoldoende vertrouwen in de integriteit van het verkiezingsproces in deze jonge democratie,' stelde zij.
Panman vatte deze parlementsverkiezing als volgt samen: 'De kiezer in Armenië was gevangen tussen machten.'
De delegaties zijn op 5 en 6 juni breed geïnformeerd over onder andere de juridische en administratieve kaders van de verkiezingen, de sociaal-politieke context, de rol van de media en de politieke campagnes. Diverse sprekers kwamen langs, onder wie het maatschappelijk middenveld in Armenië, de vertegenwoordigers van politieke partijen, de Armeense autoriteiten die toezicht houden op de verkiezingen en waarnemers van ODIHR (het bureau voor democratische instellingen en mensenrechten van de OVSE).
En marge van de verkiezingsmissie zijn de Kamerleden op 4 juni ontvangen en gebriefd door Marieke Monroy-Winter, ambassadeur van Nederland in Armenië, en eerste secretaris Koen van Lieshout over het land en de sociale, economische en politieke context waarbinnen de verkiezingen plaatsvonden. De ambassadeur lichtte daarnaast ook enkele sociaal-culturele initiatieven toe die de Nederlandse ambassade in Armenië ontplooit.
Op 8 juni zijn tijdens de persconferentie van de OVSE de bevindingen en voorlopige conclusies van de internationale verkiezingswaarnemingsmissie gepresenteerd.